تبلیغات
عارفانه

عارفانه
اشعار منتخب ترکی و فارسی از شعرای نامی ایران،داستان،شعر ،گالری تصاویر بسیار زیبا،انواع اس ام اس،و...
نویسندگان

قوپوز

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 26

درباره موسیقی «عاشقی» نظرات متفاوتی وجود دارد که در مجموع، بهترین مفهومnآن عاشق به معنی مشتاق لقاء به «حق» است.در قدیم به عاشق‌ها «اوزان» می‌گفتند و ظاهرا کلمه‌ی عاشق از دوره‌ی صفویه مرسوم شده است. دوره‌ای که رواج عاشقی بوده و عاشق‌ها از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند. ( درفرهنگ آذربایجان عاشق به کسی گفته می‌شود که ساز بزند، آواز بخواند و اشعار را فی‌البداهه بسراید و دارای صفات و خصایل نیکو باشد.) موسیقی اصیل عاشقی تنها با ساز «قوپوز» قابل اجرا است. این موسیقی دارای سی‌صد نغمه بوده است.

موسیقی عاشیق‌ها از زمان بسیار دور در این منطقه مرسوم بوده و بوسیلۀ عاشیق‌ها سینه به سینه روایت و حفظ شده است. این موسیقی را سرچشمۀ موسیقی آذربایجان می‌دانند. پیشینۀ موسیقی و ادبیات عاشیقی را میتوان در کتاب معروف دده قورقود جست و جو کرد. در روایات شفاهی، قدیمی‌ترین عاشق آذربایجان را «دده قورقود» می‌نامند که احتمالا هفت‌صد تا هشت‌صد سال پیش می‌زیسته است. دده قورقود روایت حماسی زندگی قهرمانان قبایل اوغوز و ستایش آداب و ارزشهای زندگی مردمان چادرنشینی است که شرافت و دلیری را بالاتر از هر ارزشی می‌دانند. موسیقی عاشیقی را با سازی به نام قوپوز اجرا می کنند که در حال حاضر به ساز معروف است. اصیلترین شیوۀ اجرای این موسیقی، تک‌خوانی و تک‌نوازی با ساز است که به فرم هاوا اجرا می‌شود. هاوا قطعۀ ریتمیک آوازی است که نغمه های مختلف آنرا تا ۱۵۰ نغمه برآورد کرده‌اند، گرچه عاشیق‌ها تنها ۸۰ نغمه را اصیل می‌دانند. سه‌نوازی قوپوز، بالابان و گاوال (قاوال) همراه با با آواز و نیز سه‌نوازی موسیقی رقص با دو زورنای (سرنا) و یک گاوال، از دیگر شیوه‌های اجرای موسیقی عاشیقی است. تمام این انواع در مقامات اصلی سه‌گاه، ماهور و شور اجرا می‌شوند. عاشیق‌ها هنرمندان مورد احترام مردم هستند و با شور و شیدایی، ماجراهای عشق و دلدادگی، فراق و رنج و شادی مردم را روایت می‌کنند. عاشیق‌ها نزد مردم مظهر حق‌گویی و درستکاری و اخلاق نیکند. عاشیق قربان قربانی، ‌عاشیق عباس توفارقانلی، عاشیق خسته قاسم، عاشیق جلیل، عاشیق مسکین اسد، عاشیق حسین جوان و عاشیق قَشَم از بزرگان این موسیقی هستند

قوپوز:
سازی زهی‌ زخمه‌ای است. این ساز در قدیم دارای نه پرده بوده که به مرور دارای چهارده، شانزده و بیست پرده شده است. در حالی که بسیاری از عاشق‌های قدیمی با سازهای نه پرده‌ای می‌نوازند، «عدالت نصیب‌اف» نوازنده‌ی بزرگ ساز عاشقی با ساز بیست پرده‌ای می‌نوازد.

ساختمان این ساز بر عدد ۹ استوار است: کاسۀ ۹ تکه، ۹ پرده و ۹ سیم

نه سیم این ساز سه تا سه تا کوک می‌شود. برای تغییر کوک فقط سیم‌های ردیف وسط عوض می‌شود و دو ردیف بیرونی همیشه ثابت هستند. سیم‌های این نوع سازها در سه دسته‌ی چهارتایی تنظیم می‌گردد.

بقیه در ادامه مطلب...

 “قانون”

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 25

این ساز به شکل ذوزنقه قائم الزاویه است. بلندترین ضلع (کمی بیشتر ازیک متر) نزدیک به نوازنده و کوتاهترین آن موازی با ضلع قبلی، دور از او قرار می گیرد.

ضلع سمت راست (به طول تقریبی ۴۰ سانتیمتر) قائم به هر دو ضلع موازی پیش گفته است و ضلع سمت چپ، اضلاع موازی را به طور مورب قطع می کند. سمت راست ساز حفره ای به شکل مربع مستطیل به ابعاد تقریبی ۱۵×۴۰ سانتیمتر قرار گرفته و روی آن را پوستی یک یا چند تکه ای کشیده اند و خرکی نسبتاً کم ارتفاع ولی دراز، با چند پایه در نقاط برابر طی طول پوست، روی آن تکیه کرده است. تعداد اصوات قانون ۲۶ است و هرصوت توسط سه سیم هم کوک حاصل می شود. سیمها در کنار راست ساز تثبیت شده، پس از عبور از روی خرک و طی ساز هر سه سیم از میان دستگاه مخصوصی که جهت کوک موقت (یازیر و بم کردن صوت سیمها تا حد یک پرده و نیم) تعبیه شده، عبور می کند و هرسیم به گوشی مخصوص کوک اصلی می رسد، به کمک دستگاه مخصوص کوک موقت که در قانونهای مصری تغییرکوک بسیار سریع و راحت انجام می گیرد. می توان تمام صداهای کروماتیک مخصوص موسیقی شرق ( و موسیقی ایرانی) را از ساز حاصل کرد. نت نویسی قانون، امروزه معمولاً بر روی دو حامل (پائینی با کلید«فا» برای دست چپ و بالائی با کلید «سل» برای دست راست) عمل می شود. مضراب ساز عبارتست است از«انگشتانه» ای که به انگشتان اشاره هر دو دست می کنند. تیغه ای از جنس شاخ مانند ناخن به انگشتانه ها الصاق شده که نوازنده قانون به وسیله آن به سیمهای ساز زخمه می زند

 قاوال ( دایره)

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 23

سازی است کوبه‌ای به شکل دایره. جنس بدنۀ آن از چوب گردو یا توت است که روی آن پوست بره می‌کشند. قاوال را معمولا خوانندگان می‌نوازند.

این ساز متشکل است از حلقه ای چوبی به عرض ۵ تا ۷ و قطر دایره ای از ۲۵ تا ۴۰ سانتیمتر که بر یکی از سطوح جنبی دایره ای شکل آن پوست کشیده شده و در جدار داخلی ساز حدود چهل حلقه فلزی کوچک به فواصل مساوی آویزان شده است. در یکی از نقاط جدار چوبی سوراخی است که نوازنده انگشت شست دست راست را در آن داخل می کند و به این وسیله ساز را نگه می دارد و با بقیه انگشتان هر دو دست بر پوست می کوبد و در عین حال ساز را کمی سریعتر حرکت می دهد تا حلقه های کوچک داخلی، همراه با صدای کوبیدن انگشتان صوتی زنگ وار نیز حاصل کنند. هیچ یک از اصوات ساز حائز ارتفاع معین نیستند. این ساز بیشتر شهری است تا محلی.

 توتک (دودک)

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 27

سازی است بادی و از جنس نی، که معمولا چوپانان آن را می‌نوازند.

 

 “بالابان”

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 21

سازی است بادی-چوبی که از بدنه و قَمیش تشکیل می‌شود

این ساز از یک لوله استوانه ای چوبی و یک قسمت سر مرکب از قمیشی دو زبانه ای تشکیل شده است. در روی لوله هفت سوراخ در جلو و یک سوراخ در عقب تعبیه شده است. میدان صدای ساز به اضافه تعداد کمی از فواصل کروماتیک مخصوص موسیقی محلی حدود دو اکتاو است. طول ساز بدون زبانه ۳۲ و در مجموع ۴۰ سانتیمتر است.  (بالابان  کلمه ای به زبان تورکی آذربایجانی باشد). فارسی آن را «نرمه نای» گفته اند.

 زورنا (سرنا)

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 28

سازی است بادی-چوبی. آوای این ساز بسیار زیر است و از آن در مراسم جشن و عروسی استفاده می‌شود.

 

این ساز متشکل است ازیک لوله مخروطی شکل، که درانتهای بالائی آن «قمیش» قرارمی گیرد. سرنا از دسته سازهای «دوزبانه» است و به این ترتیب«قمیش» آن از دو تیغه متکی به هم تشکیل شده و انتهای آن دو در حلقه ای مسطح محصورشده است.

در روی لوله، تعداد ۶ تا ۷ سوراخ تعبیه شده و نوازنده با گذاشتن و برداشتن انگشتان هر دو دست، اصوات حاصله را زیر و بم می کند.
وسعت صدا نیز در این ساز کاملاً ثابت نیست و واضح است که سرناهای بزرگتر میدان صدائی بم تر از سرناهای کوچک دارند.
سرنا سازی نه تنها محلی بلکه قدیمی است. در اشعار شعرای ایران به کرات نام «سرنا» یا «سورنا» یا «سورنای» آمده است.
در نواحی بختیاری و دزفول سرنای کوچک معمول است. سرنای محلی معمولاً با دهل نواخته می شود.

 قارمان

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 22قارمون یکی از سازهای بادی است که از خیلی جهات شبیه آکاردئون میباشد.این ساز یکی از آلات موسیقی است که نقش کلیدی در موسیقی آذربایجان را دارا می باشد.

 باغلاما

سازیست زهی که با مضراب پلاستیکی یا سرانگشتان دست (شلپه – شرپه) نواخته می‌شود و کاربرد اصلی آن در موسیقی ترکیه است.
باغلاما در اصل ساز ملی قوم ترک و منطقه آناتولی است و در میان مردم ترک‌، شمال عراق و آذربایجان رایج است.

این ساز هفت سیم دارد که به سه گروه سه‌سیم، دوسیم و دوسیم تقسیم می‌شود. نوع دیگر این ساز با دستهٔ بلندتر در ایران با نام دیوان شناخته می‌شود.

 ناقارا

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 29

سازی است کوبه‌ای که در گذشته در جنگ از آن استفاده می‌کردند. بدنۀ ساز استوانه‌ای است ساخته شده از چوب توت، که روی آن پوست بز کشیده‌اند. ناقارا بیشتر در ارکسترها نواخته می‌شود.

این ساز علاوه بر آذربایجان به انواع و اندازه های مختلف در نقاط مختلف ایران  وجود دارد:


نقاره شمال:
از دو کاسه سفالین ( یک کمی کوچک تر از دیگری) تشکیل شده است. این ساز را معمولاً با دو چوب و گاه با دست می نوازند و قطر دهانه کوچک ۱۶و بزرگ ۲۲سانتیمتراست.
نقاره کردستان:
آن را گاه به اسب می بندند و نوازنده سوار اسب آن را با دست می نوازد.
ژ فارس:
مانند دو تای قبلی جفتی است ولی بزرگ تر از آنها و اختلاف زیادتری در اندازه های هریک نسبت به دیگری (قطردهانه شان ۲۳،۳۷ سانتیمتراست) شکل آنها نیز «خمره ای» فشرده است. نقاره فارس برای ساختن نقاره های جدید، زمینه و مدل قرار گرفته است.

 کامانچا (کمانچه)

آلات موسیقی آذربایجانی - picture 24

این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای تحتانی ساز پایه ای نیز دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می گیرد. شکم ساز کروی و مجوف است که مقطع نسبتاً کوچکی از آن در جلو به دهانه ای اختصاص یافته و روی دهانه پوست کشیده شده و بر روی پوست، خرکی تقریباً شبیه به خرک تار و نه کاملاً عمود بر سیم ها قرار گرفته است.

دسته ساز در واقع لوله ای تو پر و به طور نامحسوس به شکل مخروط وارونه خراطی شده است. انتهای بالائی این لوله مجوف شده و در طرف جلو شکاف دارد که نقش جعبه گوشی ها را می یابد، دسته فاقد «دستان» است. سرساز متشکل است از جعبه گوشی ها که در دو طرف آن هریک دو گوشی کار گذارده شده و یک «قبه» که در بالای جعبه قرار گرفته است. سر در واقع ادامه خراطی شده دسته است. طول ساز از ته پایه سر قبه حدود ۸۰ سانتیمتر است.
معمول ترین کوک این است که سیمهای اول و دوم نسبت به هم فاصله «چهارم» یا «پنجم» داشته، سیم سوم یک اکتاو بم تر از سیم اول و سیم چهارم یک اکتاو بم تر از سیم دوم باشد.
طرز نواختن: نوازنده ساز در حالت نشسته پایه کمانچه را روی زمین یا روی زانو قرارمی دهد در صورتی که پایه ساز نوک تیز باشد، آن را روی زمین می گذارند در اینصورت نوازنده روی زمین می نشیند و اگر پایه به شکلی باشد که در عکس نشان داده شده نوازنده روی صندلی نیز می تواند بنشیند و پایه ساز را روی ران نزدیک زانو قراردهد. در هر دو حالت ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می چرخد و همین عمل تماس آرشه را با سیمها آسانتر می سازد. نوازنده ساز را بطور قائم به دست چپ می گیرد و انگشتان همان دست را روی سیمها در طول دسته می لغزاند و آرشه را به دست راست گرفته به سیمها تماس می دهد.
این ساز نقش تکنواز و همنواز هر دو را به خوبی می تواند اجرا کند. آرشه- موی آن محکم کشیده نیست و نوازنده انگشتان درست راست خود را زیر موها انداخته و آن را می کشد تا عمل آرشه کشی میسر گردد.

منبع : http://www.azeridance.com




طبقه بندی: موسیقی آذربایجانی،
برچسب ها: موسیقی آذربایجانی،
[ یکشنبه 11 دی 1390 ] [ ساعت 12 و 54 دقیقه و 03 ثانیه ] [ admin ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سلام دوستان گلم:
عارفانه وبلاگی است،حاوی مطالب ادبی شامل:اشعار منتخب از شعرای نامی ایران زمین،داستان وشرح حال بزرگان ،وموضوعات مربوط به آذربایجان از قبیل مشاهیر (علمی ،ادبی و...) ،شعر،(بویژه زندگینامه و معرفی آثار استاد شهریار ،حیدر بابا و سهندیه و ... ) و معرفی آثار دیدنی و گردشگری همراه با تصاویر جذاب ،و متون مختلف در زمینه های اجتماعی و تاریخی و مطالب متنوع در موضوعات گوناگون شامل دانستنیها،مطالب غم انگیز،انواع اس ام اس ،عکس های بازیگران مشهور ایرانی ،طنز،تصاویر بسیار جذاب و دیدنی و ... می باشد . که امیدوارم مورد توجه علاقمندان این بخش قرار گیرد.
موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :